H_eurwph_sou


Τετάρτη 18 Σεπτεμβρίου 2019
Διαδρομή: Αρχική Σελίδα » Ιστορία - Πολιτισμός »
Ιστορική αναδρομή
Print
Ιστορική Αναδρομή

Σύμφωνα με τον ιστορικό Γεώργιο Ζολώτα, «Οινούσσαι είναι το παλαιότα-τον των νήσων τούτων όνομα, Οινουσσαίος δε ή Οινούσσιος ο κάτοικος. Και το παλαιότατον όνομα Οινούσσαι προδίδει την πλουσίαν και εξαίρετον οινοπαραγωγήν».

Μάλιστα, αναφορές στις Οινούσσες βρίσκουμε σε αρχαίους συγγραφείς, Έλληνες και Ρωμαίους όπως:

  1. «Οἰνοῦσσαι. Νῆσοι τῇ Χίῳ προσεχεῖς. Εὐρώπη ”γράφει ο Εκαταίος ο Μιλήσιος στο έργο του Περιήγησις Ευρώπης, Περίοδοι Γής
  2. “...Χίοι τὰς νήσους τὰς Οἰνούσσας καλεομένας οὐκ ἐβούλοντο ὠνεομένοισι πωλέειν,..”αναφέρει στο Α' Βιβλίο του, 165-166, ο Ηρόδοτος.
  3. “Λέων καὶ Διομέδων... ἐκ τὲ Οἰνουσσῶν τῶν πρὸ Χίου νήσων... ὁρμώμενοι τὸν πρὸς τοὺς Χίους πόλεμον ἀπὸ τῶν νεῶν ἐποιοῦντο”
    γράφει ο Θουκυδίδης στο έργο του Ιστορία του Πελοποννησιακού πολέμου, Η’ 24.
  4. Ο Λατίνος Πλίνιος ο Νεότερος στο βιβλίο τουHistoria “Οἰνοῦσα μετὰ πόλεως”.
  5. Στις πράξεις Αποστόλων και στο Κεφάλαιο Κ΄, 15, που αναφέρεται στο ταξίδι του Αποστόλου Παύλου από την Τρωάδα μέχρι την Μίλητο, διαβάζουμε “κακεῖθεν ἀποπλεύσαντες τῇ ἐπιούσῃ καταντήσαμεν ἀντικρὺ Χίου”. Εξ’ αυτού συνάγεται ότι ο Παύλος “έπιασε”, κατά τη γλώσσα των ναυτικών, λιμάνι στις Οινούσσες.

0 Ζολώτας μας πληροφορεί επίσης, ότι «κατά την αρχαιότητα οι Φωκαείς, θέλοντας να μεταναστεύσωσιν, εζήτησαν παρά των Χίων ν' αγοράσωσι τας Οινούσσας, ας οι Χίοι δεν επέτρεψαν εις τους Φωκαείς. Η επι­μονή των Χίων να κρατήσωσι τας Οινούσσας φανερώνει την σημασίαν ην είχον δια την θέσιν των εν τω στενώ. Εκ τούτων κατα­φαίνεται, ότι και κατωκημέναι ήσαν έκπαλαι αι ειρημέναι νησίδες και λιμένα είχον εύορμον... Ως δε φαίνεται εκ του Θουκυδίδου, ήσαν και οχυρωμέναι υπο των Αθηναίων αι Οινούσσαι, οπόταν κατείχετο υπό των ιδίων και η Χίος».

Κατά τον ιστορικό Νίκο Ανδριώτη, στους επόμενους αιώνες οι Οινούσσες πρέ­πει να ακολούθησαν την τύχη της γειτο­νικής Χίου. Σε επίσημο έγγραφο του 1315 αναφέρεται ο Μαρτίνος Zaccaria ως δεσπότης και κυρίαρχος των Οινουσσών, ενώ σε άλλο έγγραφο του 1363 η Οινούσσα είναι στην κατοχή της γενουατικής Μαόνας.

Το 1521 το νησί αναφέρεται από τον Τούρκο πλοίαρχο PiriReis, ενώ το 1566 καταλαμβάνεται μαζί με την Χίο από τον Τούρκο ναύαρχο Πιαλή πασά. Τους δύο επόμενους αιώνες δεν υπάρχουν αναφορές για κατοίκηση. Η γεωγραφική τους θέση, καθώς και η ύπαρξη μικρών και απάνεμων κολπίσκων συνέβαλλαν στο να γίνουν οι Οινούσσες τόπος συνάντησης πειρατών.
Από το 1521 εντοπίζουμε σε τουρκικά έγγραφα τις ονομασίες: Qoyun Adasi και Qoyun Adalari3. Το 1566, οι Οινούσσες βρίσκονται υπό την κατοχή του Τούρκου ναυάρχου Πιαλή Πασά. Μεγάλη δράση στην περιοχή των Οινουσσών παρατηρείται τα έτη 1694-1695 από τον βενετικό στόλο κατά την διάρκεια του τελευταίου βενετοτουρκικού πολέμου και το 1770 από τον ρωσικό στόλο κατά το ρωσοτουρκικό πόλεμο.

Οι αναφορές στα νησιά αρχίζουν να πυκνώνουν από τις αρχές του 17ου αιώνα. Τότε οι Οινούσσες αναφέρονται συχνά με την ονομασία Spalmadori η οποία θα κυριαρχήσει στα ξενόγλωσσα κείμενα μέχρι και τον 19ο αιώνα. Άλλες ονομασίες που συναντάμε σε χάρτες ή σε κείμενα περιηγητών είναι Agunto και Oenuses. Η προφορική παράδοση αναφέρεται σε Καρδαμυλίτες βοσκούς που κατοικούσαν περιστασιακά τα νησιά.


Στις αρχές του 18ου αιώνα οι Οινούσσες, αποτέλεσαν χώρο μόνιμης εγκατάστασης από Χιώτες βοσκούς και γεωργούς, οι οποίοι μέχρι τότε κατοικούσαν στο νησί προσωρινά. Έτσι, στην θέση Κάστρο δημιουργήθηκε ο πρώτος οικισμός και κτίστηκαν οι εκκλησίες του Αγίου Γεωργίου και Αγίου Νικολάου. Τον 19ο αιώνα ο οικισμός επεκτάθηκε ανατολικότερα, στο Μανδράκι και κτίσθηκε το νεκροταφείο της Αγίας Παρασκευής και η εκκλησία του Αγίου Νικολάου στο μέρος όπου βρίσκεται και σήμερα ο καθεδρικός ναός του νησιού. Η κοινότητα οργανώθηκε και οι κάτοικοι εξέλεξαν δημογέροντες και έναν Μνήμονα. Ο πληθυσμός ανερχόταν περί τα 250 άτομα και είχαν ως κύρια ενασχόληση τη θάλασσα.
Μετά την καταστροφή της Χίου (1822), πολλοί Οινουσσιώτες εγκατέλειψαν το νησί τους καταφεύγοντας σε απελευθερωμένες περιοχές και ήρθαν σε επαφή με τα θαλάσσια επαγγέλματα. Έτσι, όταν το 1829 επέστρεψαν στην πατρίδα τους οι Οινουσσιώτες εργάστηκαν σε Χιώτικα ιστιοφόρα.

Σταθμός όμως της Οινουσσιώτικης ναυτιλίας θεωρούνται τα χρόνια του Κριμαϊκού πολέμου 1853-1856 όπου οι περισσότεροι κάτοικοι ασχολήθηκαν με την ιστιοφόρα ναυτιλία.
Η έκδηλη αγάπη για την θάλασσα, καθώς και η έντονη αλληλοβοήθεια που ανέπτυξαν οι οικογένειες των Οινουσσών συνέβαλλαν στη μεγάλη ακμή του νησιού. Έχτισαν πλοία και επέκτειναν τις δραστηριότητες τους μέχρι την δυτική Μεσόγειο.

Το 1912, τερματίζεται η τουρκική κυριαρχία στις Οινούσσες. Το 1914, κατά τη διάρκεια του πρώτου διωγμού, πολλοί Μικρασιάτες, κυρίως από τους οικισμούς της απέναντι Ερυθραίας, ήλθαν στις Οινούσσες μέχρι τον επαναπατρισμό τους το 1918-1919. Δυστυχώς όμως το 1922, με τη Μικρασιατική Καταστροφή, μεγάλος αριθμός προσφύγων ξεριζώθηκε οριστικά και εγκαταστάθηκε στις Οινούσσες. Οι Μικρασιάτες συνεισέφεραν στο λαϊκό πολιτισμό των Οινουσσών και η παρουσία τους συνετέλεσε στο να αποφύγουν οι Οινούσσες το μαρασμό. Το 1928 ο πληθυσμός ανέρχεται σε 2.500 κατοίκους.
Το 1941 οι Γερμανοί καταλαμβάνουν τις Οινούσσες. Η κατοχή έφερε σοβαρά προβλήματα στο νησί. Οι συνθήκες βελτιώθηκαν αργότερα με τη φροντίδα εύπορων Οινουσσίων που διέμεναν στην Αθήνα. Μετά την Απελευθέρωση παρατηρείται μετανάστευση προς την Αττική.


Η οινουσσιώτικη ναυτιλία, παρά τις καταστροφές που είχε υποστεί κατά την διάρκεια του πολέμου ανασυγκροτήθηκε γρήγορα. Οι Οινούσσιοι αγόρασαν και ναυπήγησαν μεγάλο αριθμό πλοίων. Το 1954 ιδρύθηκε το Ναυτικό Γυμνάσιο το οποίο συνέβαλλε στη συγκράτηση των κατοίκων. Στην παραμονή των κατοίκων στη γενέτειρα τους συνέβαλαν επίσης τα κοινωφελή έργα που έγιναν με χορηγίες Οινουσσίων της Αγγλίας και των ΗΠΑ και η βοήθεια που δινόταν σε άπορους από οινουσσιώτικους φορείς των Αθηνών και του Λονδίνου.

Το 1974 υπήρξε καθοριστικό έτος για το νησί, καθώς, έπειτα από την Τουρική εισβολή στην Κύπρο, πολλοί από τους κατοίκους των Οινουσσών, εγκατέλειψαν τα πάτρια εδάφη, φοβούμενοι τυχόν παρόμοια γεγονότα. Ωστόσο, κάποιοι επέστρεψαν λίγα χρόνια αργότερα στις εστίες τους.

Σήμερα, η φυσιογνωμία του ακριτικού νησιωτικού συμπλέγματος έχει αλλάξει άρδην. Ο οικισμός στο Μανδράκι έχει χαρακτηρισθεί παραδοσιακός και πολλοί Εγνουσσιώτες ανακατασκευάζουν τα σπίτια τους με βάσει την οικιστική και αρχιτεκτονική παράδοση του νησιού. Επιπλέον, ολόκληρο το σύμπλεγμα των νησιών έχει ενταχθεί στο περιβαλλοντικό δίκτυο προστασίας NATURA 2000. Επακόλουθο των έργων υποδομής (ύδρευση-αποχέτευση, αφαλάτωση, ανακατασκευή μαθητικού Οικοτροφείου κ.α.), τα οποία έχουν πραγματοποιηθεί την τελευταία δεκαετία, αποτελεί η αύξηση του πληθυσμού του νησιού και η συνεχής αναβάθμιση του βιοτικού επιπέδου των μονίμων κατοίκων και η βελτίωση των παρεχομένων υπηρεσιών στους επισκέπτες.

...επιστροφή